دکتر محمد آسایی اردکانی: دیپلماسی سلامت باید پلی برای صلح، توسعه و همکاری‌های منطقه‌ای باشد

مشاور معاون بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران ضمن تشریح اهمیت دیپلماسی سلامت، بر ضرورت توسعه همکاری‌های منطقه‌ای، تبادل دانش و تجربیات و تقویت تاب‌آوری نظام‌های سلامت تأکید کرد.

در آستانه برگزاری همایش دیپلماسی سلامت (Health Diplomacy) در روزهای ۲۵ و ۲۶ آذرماه، دکتر محمد آسایی اردکانی، مشاور معاون بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران، در گفت‌وگو با روابط عمومی معاونت بین الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران، به تشریح مفهوم دیپلماسی سلامت، ظرفیت‌های همکاری میان کشورهای منطقه و اهداف و محورهای این همایش پرداخت.

روابط عمومی: آقای دکتر آسایی، در ابتدا لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید و درباره سوابق حرفه‌ای و مسئولیت فعلی خود در معاونت بین‌الملل دانشگاه توضیح دهید.

دکتر آسایی: با نام و یاد خدا. من دکتر محمد آسایی اردکانی، پزشک عمومی و دارای مدرک کارشناسی ارشد بهداشت عمومی دارای درجه (Master of Public Health)  از دانشگاه داندی اسکاتلند هستم. فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۱۳۶۱ در نظام شبکه‌های بهداشتی و درمانی کشور و در شهرستان اردکان آغاز کردم. از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۰ معاون بهداشت دانشگاه یزد بودم و پس از حضور در مناطق آسیب‌دیده از زلزله رودبار، برای ادامه تحصیل به انگلستان رفتم. پس از بازگشت به کشور، به‌عنوان مدیرکل شبکه‌های بهداشتی و درمانی کشور در وزارت بهداشت فعالیت و تا سال ۱۳۸۰ در این وزارتخانه مشغول به کار بودم. سپس به مدت ۱۸ سال در سازمان جهانی بهداشت (WHO) فعالیت داشتم که ۱۲ سال آن در مصر و 6 سال در پاکستان، در سمت رئیس دفتر سازمان جهانی بهداشت، سپری شد.پس از بازگشت به ایران نیز به‌عنوان مشاور وزیر بهداشت در دوره وزارت دکتر نمکی و در دوران همه‌گیری کرونا همکاری داشتم. همچنین در دو دوره با دانشگاه علوم پزشکی ایران همکاری کرده‌ام و در حال حاضر به‌عنوان مشاور معاونت بین‌الملل دانشگاه فعالیت می‌کنم.

روابط عمومی: با توجه به برگزاری همایش دیپلماسی سلامت، لطفاً توضیح دهید دیپلماسی سلامت چیست و چرا برگزاری چنین همایشی از اهمیت برخوردار است؟

دکتر آسایی: دیپلماسی سلامت همواره اهمیت داشته است. منظور از دیپلماسی سلامت، گفت‌وگو میان کشورها برای توسعه و ارتقای سلامت و گسترش همکاری‌های مشترک است. این همکاری‌ها تنها به وزارت بهداشت محدود نمی‌شود، بلکه مشارکت سایر وزارتخانه‌ها، بخش خصوصی، دولتی و مردم نیز در آن اهمیت دارد. در واقع، باید درباره اولویت‌های حوزه سلامت، شیوه تعامل کشورها و چگونگی همکاری بخش‌های دولتی و خصوصی گفت‌وگو کنیم. با توجه به شرایط ایران و کشورهای منطقه مدیترانه شرقی، دانشگاه علوم پزشکی ایران و سازمان جهانی بهداشت به این جمع‌بندی رسیده‌اند که می‌توان از ظرفیت گفت‌وگوهای سیاسی در سطح عالی، تبادل دانش و انتقال تجربیات برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای استفاده کرد. هدف این است که سلامت به پلی برای صلح و توسعه منطقه‌ای تبدیل شود و از ظرفیت همکاری‌های مشترک برای کاهش آسیب‌ها و بهبود شرایط جوامع بهره بگیریم. یکی از اهداف این همایش نیز فراهم کردن زمینه گفت‌وگوی سیاسی میان مدیران کشورهای مختلف و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای است.

روابط عمومی: کشورهای منطقه، به ‌ویژه همسایگان ایران، چه ظرفیت‌هایی برای همکاری در حوزه دیپلماسی سلامت دارند؟ آیا سلامت می‌تواند زمینه مشترکی برای توسعه روابط میان این کشورها باشد؟

دکتر آسایی: در سال‌های گذشته، همکاری‌های مؤثر و متعددی میان کشورهای منطقه وجود داشته و سازمان جهانی بهداشت نیز در پیوند دادن این همکاری‌ها نقش داشته است. انتظار می‌رود این سازمان که در هدایت و برگزاری همایش نیز مشارکت دارد، به تقویت این ارتباطات کمک نماید. زمینه‌های همکاری متعددی وجود دارد؛ از جمله مسائل مرتبط با جوانان و سالمندان، تغییرات اقلیمی، نظام ارائه خدمات سلامت و بیماری‌های واگیر و غیرواگیر. برای مثال، در ارتباط با کشورهایی مانند افغانستان و پاکستان، همکاری در زمینه پیشگیری و کنترل بیماری‌هایی مانند مالاریا و سل اهمیت زیادی دارد. تجربه همه‌گیری کرونا نیز نشان داد که بیماری‌ها مرز نمی‌شناسند و همکاری میان کشورها برای مقابله با بحران‌های سلامت ضروری است.ما امیدواریم حتی در شرایطی که همکاری‌های منطقه‌ای با محدودیت‌هایی مواجه است، بتوان از ظرفیت سلامت برای ایجاد ارتباط و اعتماد متقابل استفاده کرد. ایران نیز در زمینه تربیت نیروی انسانی حوزه سلامت، تبادل تجربیات، ارائه خدمات تخصصی و گردشگری سلامت ظرفیت‌های قابل‌توجهی دارد. چشم‌پزشکی، ارتوپدی، زنان و زایمان و درمان سرطان از جمله حوزه‌هایی هستند که کشورمان در آن‌ها از توانمندی‌های ارزشمندی برخوردار است.امیدوارم این همایش نقطه عطفی برای گسترش همکاری‌های سلامت میان کشورهای منطقه باشد.

روابط عمومی: چشم‌انداز شما از برگزاری همایش دیپلماسی سلامت چیست و انتظار دارید این رویداد چه دستاوردهایی به همراه داشته باشد؟

دکتر آسایی: دانشگاه علوم پزشکی ایران برای برگزاری این همایش حدود دو ماه است که با سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت همکاری می نماید. برای این گردهمایی، شش بخش فنی، شامل سه بخش در روز نخست و سه بخش در روز دوم، به همراه دو پانل گفت‌وگو پیش‌بینی شده است. یکی از اهداف اصلی ما این است که کشورهای شرکت‌کننده، سلامت را به‌عنوان بستری برای سازندگی، صلح، اعتمادسازی و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای در نظر بگیرند. در همین راستا، این پرسش مطرح است که سلامت چه جایگاهی در سیاست‌گذاری‌های عمومی کشورها دارد و سیاست‌گذاران تا چه اندازه به آن به‌عنوان یک سرمایه اساسی برای جامعه توجه می‌کنند. موضوع حکمرانی سلامت و تأثیر تصمیمات سیاسی بر نظام‌های سلامت نیز از دیگر محورهای مورد بحث خواهد بود. ما به‌عنوان فعالان حوزه سلامت باید بتوانیم اهمیت این حوزه را برای تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران تبیین کنیم و نشان دهیم که سلامت یکی از پشتوانه‌های اساسی توسعه جوامع است. در روز دوم همایش، موضوعاتی مانند آمادگی نظام‌های سلامت در برابر بلایای طبیعی، از جمله زلزله و سیل، و همچنین همه‌گیری بیماری‌ها بررسی خواهد شد. افزون بر این، نقش عوامل اجتماعی و محیطی مانند فقر، بی‌سوادی، بیکاری و شرایط اقلیمی در سلامت جوامع مورد توجه قرار می‌گیرد. در مجموع، دستیابی به نظام سلامت تاب‌آور و افزایش آمادگی کشورها برای مواجهه با بحران‌ها از اهداف مهم این همایش است. در پانل های تخصصی نیز نقش وزارت امور خارجه در دیپلماسی سلامت و ظرفیت همکاری سازمان‌های بین‌المللی بررسی خواهد شد.

روابط عمومی: در پایان، اگر نکته‌ای باقی مانده است، بفرمایید.

دکتر آسایی: در پایان، از ریاست محترم و معاون محترم بین‌الملل دانشگاه که مسئولیت برگزاری این همایش را پذیرفته‌اند و با جدیت روند اجرای آن را پیگیری می‌کنند، تشکر می‌کنم. همچنین قابل ذکر است که با تشکیل ۱۲ زیرکمیته و با مدیریت دکتر مقتدایی معاون محترم بین‌الملل دانشگاه، و دکتر مامک افتخاری، معاون محترم اجرایی معاونت بین‌الملل، تلاش می‌کنیم این رویداد به بهترین شکل برگزار شود. از همکاری و تلاش همه دست‌اندرکاران این برنامه صمیمانه قدردانی می‌کنم.